ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΠΕΛΛΗΣ | 5:22 μ.μ. | | | | | Best Blogger Tips

ΣΤΡΟΦΟΡΜΗ

|
ΣΤΡΟΦΟΡΜΗ
ΣΤΡΟΦΟΡΜΗ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ

 Η ορμή αποδείχτηκε μέγεθος ιδιαίτερα χρήσιμο για την περιγραφή της μεταφορικής κίνησης των στερεών.Το αντίστοιχο της ορμής του στερεού στη στροφική κίνηση το ονομάζουμε στροφορμή.
Η στροφορμή ενός υλικού σημείου που κάνει κυκλική κίνηση
 Θα ορίσουμε πρώτα τη στροφορμή ενός υλικού σημείου που κάνει κυκλική κίνηση,στη συνέχεια θα ορίσουμε τη στροφορμή στερεού σώματος και,τέλος, τη στροφορμή συστήματος σωμάτων.

Α) ΣΤΡΟΦΟΡΜΗ ΥΛΙΚΟΥ ΣΗΜΕΙΟΥ 

 Έστω ένα υλικό σημείο μάζας m και ορμής ρ που κινείται σε περιφέρεια κύκλου ακτίνας r.
Το υλικό σημείο μάζας m κινείται κυκλικά. Η στροφορμή του είναι κάθετη στο επίπεδο της τροχιάς του
 Ονομάζουμε στροφορμή του υλικού σημείου ως προς ένα άξονα z΄z που διέρχεται από το κέντρο της κυκλικής τροχιάς και είναι κάθετος στο επίπεδο της το διανυσματικό μέγεθος που έχει μέτρο

                                                                                      l=p·r             ή 

                                                                                      L=m·υ·r

διεύθυνση αυτή του άξονας z'z και φορά του καθορίζεται από τον κανόνα του δεξιού χεριού. 
 Μονάδα στροφορμής είναι το 1 kg·m2/s.

Β)  ΣΤΡΟΦΟΡΜΗ ΣΤΕΡΕΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ

 Έστω το στερεό που περιστρέφεται γύρω από το σταθερό άξονα z΄z με γωνιακή ταχύτητα ω.Κατά την περιστροφή του σώματος τα διάφορα σημεία του διαγράφουν κυκλικές τροχιές τα επίπεδα των οποίων είναι κάθετα στον άξονα περιστροφής.Όλα τα σημεία περιστρέφονται με την ίδια γωνιακή ταχύτητα ω,η γραμμική ταχύτητά τους όμως είναι διαφορετική,και μάλιστα ανάλογη με την απόσταση τους από τον άξονα περιστροφής.Χωρίζουμε το σώμα σε στοιχειώδη τμήματα,με μάζες m1,m2....,τόσο μικρά ώστε καθένα από αυτά να μπορεί να θεωρηθεί υλικό σημείο.
Το στερεό μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελείται από στοιχειώδη τμήματα με μάζες m1 m2 ...Κάθε μάζα εκτελεί κυκλική κίνηση γύρω από τον άξονα περιστροφής
 Οι στροφορμές των στοιχειωδών αυτών μαζών έχουν όλες την ίδια κατεύθυνση και μέτρα:

L1=m1·υ1·r1,L2=m·2υ2·r2.... 

 Η στροφορμή του σώματος είναι το άθροισμα των στροφορμών των υλικών σημείων που το αποτελούν.

                                                                           L=m1·υ1·r1+m2·υ2·r2

 Επειδή τα υλικά σημεία m1,m2...κάνουν κυκλική κίνηση οι ταχύτητές τους υ1...μπορούν να γραφούν:

υ1·r1,υ1·r1  κ.ο.κ. 

οπότε:
                                             L=m1·ω·r12+m2·ω·r22+........=ω·(m1·r12+m2·r22+.........)

όμως:

m1·r12+m2·r22+........=Ι 

επομένως:

 Η στροφορμή ενός στερεού σώματος που περιστρέφεται γύρω από άξονα ισούται με:

                                                                            L=Ι·ω

έχει τη διεύθυνση του άξονα και η φορά της ορίζεται από τον κανόνα του δεξιού χεριού. 
H σχέση ανάμεσα στη δύναμη (F),στη ροπή (τ) και στις ορμή και στροφορμή (p and L) σε ένα περιστρεφόμενο σύστημα
 Τη στροφορμή που σχετίζεται με  την περιστροφική κίνηση ενός σώματος γύρω από άξονά που περνάει από το κέντρο μάζας του συχνά  την ονομάζουμε σπιν,για να τη διακρίνουμε από τη στροφορμή που μπορεί να έχει το σώμα λόγω άλλης κίνησης.

                               Στροφορμή μερικών σωμάτων
Τροχιακή κίνηση της Γης2,7x1040 kg·m2/s
Περιστροφή της Γης5,8x1033 kg·m2/s
Τροχός αυτοκινήτου (u=90 km/h)102 kg·m2/s
Δίσκος πικ-απ (33 στροφές ανά min)6x10-3 kg·m2/s
Τροχιακή κίνηση ηλεκτρονίου1,05x10-35 kg·m2/s
Σπιν ηλεκτρονίου0,53x10-34 kg·m2/s

 Για παράδειγμα,η Γη έχει σπιν εξαιτίας της περιστροφής  της  γύρω από τον άξονά της και στροφορμή εξαιτίας της κίνησής της γύρω από  τον Ήλιο,δηλαδή της  τροχιακής της κίνησης.
Ο κώνος του σχήματος περιστρέφεται γύρω από τον άξονα z'z με γωνιακή ταχύτητα ω.Η στροφορμή του σώματος είναι Ι·ω,βρίσκεται πάνω στον άξονα και η φορά της δίνεται από τον κανόνα του δεξιού χεριού
 Τα στοιχειώδη σωματίδια-ηλεκτρόνια,πρωτόνια και νετρόνια-έχουν σπιν μέτρου 0,53×10-34 J·s.
 Αυτή η στροφορμή σπιν συνήθως εκφράζεται ως: 

                                                                         1/2h

όπου: 
h=0,53x10-34 (προφέρεται έιτς μπάρ) και είναι μια θεμελιώδης ποσότητα στροφορμής που εμφανίζεται συχνά στη κβαντική φυσική. 

Γ) ΣΤΡΟΦΟΡΜΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

 Σε ένα σύστημα σωμάτων, στροφορμή ονομάζεται  το διανυσματικό άθροισμα των  στροφορμών  των σωμάτων που απαρτίζουν  το σύστημα.Εάν  δηλαδή οι στροφορμές  των σωμάτων  του συστήματος είναι L1,L2, ..,η στροφορμή L  του συστήματος είναι:

                                                                                 L=L1+L2+..... 

ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΗ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΤΟΥ ΘΕΜΕΛΙΩΔΟΥΣ ΝΟΜΟΥ ΤΗΣ ΣΤΡΟΦΙΚΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ 

 Από τη σχέση L=Ι·ω προκύπτει ότι αν σε απειροστά μικρό χρόνο dt η γωνιακή ταχύτητα του στερεού μεταβληθεί κατά dω,η στροφορμή του θα μεταβληθεί κατά dL=Ι·dω.
  Από τη σχέση αυτή προκύπτει:

dL/dt=Ι·dω/dt=I·α.


και εξαιτίας της Στ=Ι·αγων έχουμε:  

                                                                                      Στ=dL/dt

 Επομένως  το αλγεβρικό άθροισμα των ροπών που δρουν σε ένα στερεό που περιστρέφεται  γύρω από σταθερό άξονα,είναι ίσο με την αλγεβρική τιμή  του ρυθμού μεταβολής  της στροφορμής  του.
 Η σχέση αυτή είναι για τη στροφική κίνηση το ανάλογο του δεύτερου  νόμου του Newton.
 Ο νόμος αυτός  ισχύει και σε σύστημα σωμάτων.Σε ένα σύστημα σωμάτων,το αλγεβρικό άθροισμα όλων των ροπών,δηλαδή των ροπών που οφείλονται στις εξωτερικές δυνάμεις καθώς και εκείνων που οφείλονται στις εσωτερικές δυνάμεις,είναι ίσο με το  ρυθμό μεταβολής της στροφορμής του συστήματος.
 Η ολική ροπή των  εσωτερικών  δυνάμεων είναι μηδενική.Σύμφωνα με τον τρίτο νόμο του Newton οι εσωτερικές δυνάμεις απαντούν κατά ζεύγη (δράση-αντίδραση).Σε κάθε τέτοιο ζεύγος οι δυνάμεις είναι αντίθετες.Η ροπή κάθε τέτοιου ζεύγους ως προς οποιοδήποτε σημείο είναι μηδενική και επομένως το αλγεβρικό άθροισμα των ροπών όλων των εσωτερικών δυνάμεων να είναι μηδέν.
 Έτσι η σχέση  Στ=dL/dt για σύστημα σωμάτων γράφεται: 

                                                                                     Στεξ=dL/dt

όπου: 
τεξ η ροπή μιας εξωτερικής  δύναμης και 
L η στροφορμή του συστήματος.




Παρακαλώ αναρτήστε:

author

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ τμήμα ΦΥΣΙΚΗΣ τομέαs ΑΣΤΡΟΓΕΩΦΥΣΙΚΗΣ μέλοs τηs ΕΝΩΣΗΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

Αποκτήστε δωρεάν ενημερώσεις!!!

ΠΑΡΑΔΙΔΟΝΤΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΧΗΜΕΙΑΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΙ ΛΥΚΕΙΟΥ------------ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Α.Ε.Ι , Τ.Ε.Ι. ΚΑΙ Ε.Μ.Π.------------ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ------------ Τηλέφωνο κινητό : 6974662001 ------------ Τηλέφωνο οικίας :210 7560725 ------------ Email : sterpellis@gmail.com Για οικονομική βοήθεια: Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος:Αριθμός λογαριασμού 117/946964-81

ΠΑΡΑΔΙΔΟΝΤΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΧΗΜΕΙΑΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΙ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Α.Ε.Ι , Τ.Ε.Ι. ΚΑΙ Ε.Μ.Π. ------------------------------------ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τηλέφωνο κινητό : 6974662001 Τηλέφωνο οικίας :210 7560725 Email : sterpellis@gmail.com Για οικονομική βοήθεια: Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος:Αριθμός λογαριασμού 117/946964-81